معرفی حشرهکش فنیتروتیون ۵۰ درصد EC
فنیتروتیون ۵۰ درصد EC یک حشرهکش تماسی و گوارشی از خانواده ارگانوفسفاتها است که برای کنترل تعدادی از آفات مهم محصولات زراعی و باغی مورد استفاده قرار میگیرد. این حشرهکش با اثر نسبتاً سریع بر سیستم عصبی حشرات، پس از تماس آفت با سم یا ورود ماده مؤثره از طریق تغذیه، فعالیت طبیعی دستگاه عصبی حشره را مختل کرده و در نهایت باعث فلج و مرگ آن میشود.
ماده مؤثره این محصول فنیتروتیون است و به صورت مایع امولسیونشونده ۵۰ درصد یا EC فرموله شده است. فنیتروتیون در گروه 1B طبقهبندی IRAC قرار دارد و مکانیسم اصلی آن مهار آنزیم کولیناستراز در دستگاه عصبی حشره است. این ویژگی باعث شده است محصول در کنترل گروهی از آفات جونده و مکنده ثبتشده از جمله سن گندم، شتههای غلات، ملخها، کرم ساقهخوار برنج و برخی آفات پسته کاربرد داشته باشد.
مزایای حشرهکش فنیتروتیون ۵۰ درصد EC
یکی از مهمترین ویژگیهای فنیتروتیون، برخورداری همزمان از اثر تماسی و گوارشی است. بنابراین حشره میتواند هم در اثر تماس مستقیم با قطرات یا رسوب سم روی سطح گیاه و هم پس از تغذیه از بخشهای تیمارشده در معرض ماده مؤثره قرار گیرد. اثر نسبتاً سریع آن نیز در شرایطی که نیاز به کاهش جمعیت فعال آفت وجود دارد، از خصوصیات مهم این حشرهکش محسوب میشود.
دامنه کاربرد ثبتشده فنیتروتیون محدود به یک محصول یا یک گروه خاص از آفات نیست. این محصول برای کنترل آفات مختلف در گندم، غلات، پسته، برنج، یونجه، بادمجان و نیشکر معرفی شده است. وجود کاربردهای متعدد به این معنی نیست که بتوان آن را برای هر آفتی به صورت عمومی استفاده کرد؛ بلکه مصرف باید دقیقاً بر اساس محصول، آفت هدف و مقدار توصیهشده در دستورالعمل انجام شود.
ویژگیهای حشرهکش فنیتروتیون ۵۰ درصد EC
فنیتروتیون در فرمولاسیون EC یا مایع امولسیونشونده ۵۰ درصد عرضه میشود. این نوع فرمولاسیون پس از اضافه شدن به آب، امولسیون مناسبی برای عملیات سمپاشی تشکیل میدهد و لازم است در هنگام آمادهسازی و مصرف، اختلاط محلول بهصورت یکنواخت انجام شود. ماده مؤثره فنیتروتیون دارای اثر تماسی و گوارشی است و برخلاف حشرهکشهای سیستمیک، عملکرد اصلی محصول به تماس آفت با سم یا دریافت آن هنگام تغذیه وابسته است.
بر اساس اطلاعات فنی محصول، میزان سمیت حاد خوراکی آن با شاخص LD50 برابر با ۱۷۰۰ میلیگرم بر کیلوگرم درج شده است. فنیتروتیون از نظر مدیریت مقاومت در گروه 1B حشرهکشها قرار دارد؛ بنابراین تکرار مداوم آن یا استفاده متوالی از سایر حشرهکشهای دارای همین مکانیسم اثر میتواند فشار انتخابی بر جمعیت آفت ایجاد کند و باید در برنامههای مدیریت مقاومت مورد توجه قرار گیرد.
موارد مصرف
کنترل سن گندم یکی از کاربردهای ثبتشده فنیتروتیون ۵۰ درصد EC، کنترل سن در مزارع گندم است. مقدار مصرف درجشده برای این کاربرد ۱٫۲ لیتر در هکتار است. زمان مبارزه با سن باید بر اساس حضور و تراکم آفت و ضرورت انجام عملیات کنترل تعیین شود تا سمپاشی در مرحلهای صورت گیرد که بیشترین تأثیر را بر جمعیت هدف داشته باشد.
در اجرای سمپاشی لازم است سطح مزرعه به صورت یکنواخت تحت پوشش قرار گیرد و مقدار سم بر اساس سطح واقعی مزرعه محاسبه شود. افزایش خودسرانه غلظت یا مقدار مصرف، جایگزین انتخاب صحیح زمان مبارزه و تنظیم مناسب دستگاه سمپاش نیست.
کنترل سوسک سرشاخهخوار پسته
فنیتروتیون برای کنترل سوسک سرشاخهخوار در باغهای پسته نیز در فهرست مصارف محصول قرار دارد. مقدار توصیهشده برای این آفت ۱٫۵ تا ۲ در هزار است. این آفت با فعالیت در سرشاخههای پسته میتواند به بخشهای هوایی درخت خسارت وارد کند؛ بنابراین مصرف حشرهکش باید متناسب با حضور آفت و در زمان مناسب مبارزه انجام شود.
در باغهای پسته حجم محلول مصرفی باید با اندازه درختان و حجم تاج آنها هماهنگ باشد تا محلول حشرهکش به قسمتهای مورد نظر برسد. رعایت غلظت توصیهشده و ایجاد پوشش مناسب اهمیت بیشتری از افزایش مقدار سم دارد.
کنترل سن ناقل نماتوسپورا در پسته کاربرد ثبتشده دیگر فنیتروتیون در پسته، کنترل سن ناقل نماتوسپورا است. مقدار توصیهشده برای این کاربرد نیز ۱٫۵ تا ۲ در هزار اعلام شده است. هدف از مبارزه، کاهش جمعیت حشره ناقل در باغ و محدود کردن خسارت ناشی از فعالیت آن روی محصول است.
زمان انجام سمپاشی باید با حضور آفت در باغ هماهنگ باشد و از انجام تیمارهای غیرضروری خودداری شود. با توجه به اینکه فنیتروتیون یک حشرهکش تماسی و گوارشی است، پوشش مناسب اندامهای درخت در هنگام سمپاشی نقش مهمی در دستیابی به کنترل مطلوب دارد.
کنترل ملخ در غلات
فنیتروتیون برای کنترل ملخ در غلات با مقدار ۱٫۵ لیتر در هکتار توصیه شده است. در این کاربرد لازم است عملیات مبارزه در زمانی انجام شود که جمعیت آفت قابل کنترل بوده و سطح آلوده مشخص شده باشد. یکنواختی پاشش در سطح مزرعه و پوشش محلهای فعالیت ملخ در اثربخشی عملیات اهمیت زیادی دارد.
مصرف سم باید بر اساس مساحت واقعی سطح مورد مبارزه محاسبه شود. در آلودگیهای منطقهای یا گسترده، تعیین زمان و محدوده سمپاشی باید بر اساس وضعیت آفت انجام گیرد و افزایش مقدار مصرف بالاتر از توصیه ثبتشده راهکار مناسبی برای جبران تأخیر در مبارزه نیست.
کنترل شتههای غلات
یکی دیگر از موارد مصرف ثبتشده فنیتروتیون، کنترل شتههای غلات با مقدار ۱٫۵ لیتر در هکتار است. شتهها با تغذیه از شیره گیاهی روی اندامهای هوایی مستقر میشوند و برای دستیابی به کنترل مناسب، محلول سمپاشی باید به بخشهایی از گیاه که جمعیت آفت در آن حضور دارد برسد.
سمپاشی باید زمانی انجام شود که جمعیت شته به حدی رسیده باشد که مبارزه توجیه داشته باشد. استفاده غیرضروری یا تکرار پیدرپی فنیتروتیون، علاوه بر افزایش مصرف سم، میتواند فشار انتخابی برای مقاومت را افزایش دهد.
کنترل کرم ساقهخوار برنج
فنیتروتیون ۵۰ درصد EC برای کنترل کرم ساقهخوار برنج نیز ثبت شده و مقدار مصرف آن ۱٫۵ لیتر در هکتار درج شده است. در کنترل این آفت، زمان سمپاشی اهمیت ویژهای دارد، زیرا با پیشرفت فعالیت لارو و نفوذ آن به داخل ساقه، دسترسی حشرهکش تماسی به آفت محدودتر میشود. بنابراین مبارزه باید بر اساس زمان مناسب کنترل آفت انجام شود.
در زمان سمپاشی لازم است پوشش یکنواخت بوتهها و توزیع مناسب محلول در مزرعه مورد توجه قرار گیرد. مقدار توصیهشده باید بر اساس سطح مزرعه محاسبه شده و از تغییر خودسرانه دز مصرف اجتناب شود.
کنترل ملخ در یونجه و بادمجان
در یونجه و بادمجان، فنیتروتیون برای کنترل ملخ با مقدار ۱٫۵ لیتر در هکتار معرفی شده است. در این محصولات نیز هدف اصلی، قرار گرفتن جمعیت فعال آفت در معرض حشرهکش است؛ بنابراین زمان مبارزه و کیفیت پوشش سمپاشی نقش تعیینکنندهای در نتیجه نهایی دارند.
به دلیل تفاوت ساختار بوته، تراکم پوشش گیاهی و شرایط مزرعه، حجم آب مصرفی باید به نحوی تنظیم شود که ضمن رعایت مقدار سم در هکتار، پوشش کافی روی قسمتهای مورد فعالیت آفت ایجاد شود.
کنترل ملخ آسیایی در نیشکر
برای کنترل ملخ آسیایی در مزارع نیشکر نیز مقدار ۱٫۵ لیتر فنیتروتیون در هکتار ثبت شده است. در این کاربرد، تعیین بهموقع کانونهای آلودگی و انجام مبارزه در زمانی که آفت در معرض محلول حشرهکش قرار دارد، در موفقیت عملیات بسیار مؤثر است.
با توجه به اثر تماسی و گوارشی فنیتروتیون، توزیع یکنواخت محلول در سطح مورد مبارزه اهمیت دارد. مصرف بیش از مقدار توصیهشده نباید به عنوان راهی برای افزایش کارایی در نظر گرفته شود و تمرکز اصلی باید بر زمان صحیح سمپاشی و اجرای دقیق عملیات باشد.
احتیاطهای لازم فنیتروتیون
فنیتروتیون یک حشرهکش ارگانوفسفره با اثر مستقیم بر سیستم عصبی حشرات است و به همین دلیل هنگام آمادهسازی محلول و انجام سمپاشی باید از تماس مستقیم سم غلیظ یا محلول سمپاشی با بدن جلوگیری شود. میزان سمیت حاد خوراکی این محصول بر اساس اطلاعات فنی، LD50 برابر با ۱۷۰۰ میلیگرم بر کیلوگرم است. در زمان کار با این حشرهکش رعایت اصول ایمنی و استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی اهمیت زیادی دارد و از خوردن، آشامیدن یا تماس دست آلوده با صورت در حین عملیات باید خودداری شود.
فنیتروتیون در گروه 1B طبقهبندی IRAC قرار دارد؛ بنابراین استفاده مکرر و متوالی از این حشرهکش یا سایر حشرهکشهای دارای همین مکانیسم اثر میتواند فشار انتخابی بر جمعیت آفت ایجاد کند. در برنامه مدیریت مقاومت، در صورت نیاز به چند مرحله مبارزه، بهتر است از تکرار پیدرپی حشرهکشهای گروه 1B خودداری شده و تناوب با حشرهکشهایی دارای مکانیسم اثر متفاوت، مطابق توصیه فنی، در نظر گرفته شود.
در اطلاعات رسمی این محصول اعلام شده است که تاکنون دوره کارنس مشخصی برای فنیتروتیون ۵۰ درصد EC ثبت نشده است. این موضوع به هیچ عنوان نباید به معنی نداشتن محدودیت فاصله بین آخرین سمپاشی و برداشت محصول تلقی شود. در محصولاتی که به زمان برداشت نزدیک هستند، تصمیمگیری درباره مصرف باید با دقت بیشتری انجام شده و آخرین الزامات برچسب و توصیههای ثبتشده رعایت شود.
دستورالعمل مصرف حشرهکش فنیتروتیون ۵۰ درصد EC
فنیتروتیون باید تنها برای آفات و محصولاتی استفاده شود که در دستورالعمل محصول برای آنها مصرف ثبت شده است. پیش از سمپاشی، حضور آفت هدف و ضرورت انجام مبارزه باید مشخص شود و مقدار سم نیز بر اساس محصول و آفت هدف تعیین گردد. مقادیر ثبتشده این حشرهکش برای همه محصولات یکسان نیست؛ بنابراین نمیتوان مقدار مصرف مربوط به یک محصول را به محصول دیگر تعمیم داد.
برای تهیه محلول سمپاشی، مقدار مورد نیاز فنیتروتیون باید در آب مخزن بهطور یکنواخت مخلوط شود. با توجه به اینکه فرمولاسیون محصول از نوع مایع امولسیونشونده یا EC است، یکنواخت ماندن محلول در طول عملیات سمپاشی اهمیت دارد. دستگاه سمپاش باید بهدرستی کالیبره شده باشد تا مقدار تعیینشده سم به شکل یکنواخت در سطح مورد نظر توزیع شود و از مصرف کمتر یا بیشتر از مقدار توصیهشده جلوگیری گردد.
فنیتروتیون حشرهکشی تماسی و گوارشی است؛ بنابراین کیفیت پوشش محل فعالیت آفت نقش مهمی در نتیجه سمپاشی دارد. سمپاشی باید بهگونهای انجام شود که آفت یا سطح گیاهی مورد تغذیه آن در معرض محلول قرار گیرد. افزایش خودسرانه مقدار مصرف نمیتواند ضعف در زمانبندی، تنظیم نامناسب سمپاش یا پوشش ناکافی را جبران کند.
مشخصات فنی حشرهکش فنیتروتیون ۵۰ درصد EC
فنیتروتیون ۵۰ درصد EC در گروه حشرهکشها قرار دارد و ماده مؤثره آن فنیتروتیون است. فرمولاسیون محصول به صورت مایع امولسیونشونده ۵۰ درصد یا EC ارائه شده و از نظر نحوه فعالیت، حشرهکشی تماسی و گوارشی با اثر سریع محسوب میشود. ماده مؤثره فنیتروتیون از خانواده ارگانوفسفاتها است و اثر اصلی آن بر دستگاه عصبی حشرات ایجاد میشود.
از نظر مدیریت مقاومت، فنیتروتیون در گروه 1B طبقهبندی IRAC قرار دارد. میزان سمیت حاد خوراکی محصول با شاخص LD50 برابر با ۱۷۰۰ میلیگرم بر کیلوگرم درج شده است. در اطلاعات فنی این محصول نیز تاکنون دوره کارنس مشخصی ثبت نشده است.
مصارف ثبتشده محصول شامل کنترل سن گندم، سوسک سرشاخهخوار پسته، سن ناقل نماتوسپورا در پسته، ملخ و شتههای غلات، کرم ساقهخوار برنج، ملخ در یونجه و بادمجان و ملخ آسیایی نیشکر است. مقدار مصرف هر یک از این موارد متفاوت است و باید بر اساس کاربرد مشخص محصول انتخاب شود.
نحوه اثر
فنیتروتیون از حشرهکشهای ارگانوفسفره گروه 1B است که با مهار آنزیم کولیناستراز در دستگاه عصبی حشره عمل میکند. در سیستم عصبی، انتقال پیام میان سلولهای عصبی باید بهصورت کاملاً کنترلشده انجام شود. فعالیت طبیعی آنزیم کولیناستراز در پایان دادن به پیام عصبی اهمیت دارد و مانع از تحریک مداوم سلولهای عصبی میشود.
پس از ورود فنیتروتیون به بدن آفت و مهار این آنزیم، روند طبیعی انتقال پیام عصبی مختل میشود. در نتیجه سیستم عصبی حشره به شکل غیرطبیعی و پیوسته تحریک شده و کنترل طبیعی حرکات بدن از بین میرود. ادامه این اختلال موجب فلج شدن حشره و در نهایت مرگ آن میشود. اثر نسبتاً سریع فنیتروتیون نیز با همین اختلال شدید در عملکرد دستگاه عصبی ارتباط دارد.
از آنجا که فنیتروتیون دارای اثر تماسی و گوارشی است، آفت میتواند از طریق تماس با سطح سمپاشیشده یا هنگام تغذیه در معرض ماده مؤثره قرار گیرد. به همین دلیل پوشش مناسب محل استقرار و فعالیت آفت بخش مهمی از موفقیت سمپاشی است. این ویژگی بهویژه در آفات فعال روی اندامهای هوایی گیاه اهمیت دارد و نشان میدهد که کیفیت اجرای
سمپاشی به اندازه انتخاب مقدار صحیح مصرف اهمیت دارد.
میزان مصرف
مقدار مصرف فنیتروتیون ۵۰ درصد EC باید بر اساس محصول، آفت هدف و توصیه ثبتشده تعیین شود و نمیتوان یک مقدار ثابت را برای تمام کاربردهای این حشرهکش در نظر گرفت. در مصارف ثبتشده، مقدار مصرف از ۱/۲ لیتر در هکتار برای سن گندم تا ۱/۵ لیتر در هکتار برای برخی آفات غلات، برنج، یونجه، بادمجان و نیشکر متغیر است و در پسته نیز غلظت ۱/۵ تا ۲ در هزار برای آفات ثبتشده توصیه شده است.
مقدار توصیهشده نباید بدون دلیل فنی افزایش داده شود. شدت آلودگی، مرحله فعالیت آفت و شرایط مزرعه در تعیین زمان مبارزه اهمیت دارند، اما مقدار سم باید در محدوده توصیه ثبتشده باقی بماند. در کاربردهایی که مقدار مصرف به صورت لیتر در هکتار بیان شده است، حجم آب سمپاشی باید متناسب با نوع محصول و دستگاه تنظیم شود؛ بهگونهای که مقدار صحیح سم در هر هکتار مصرف شده و پوشش مناسبی ایجاد شود.
نحوه مصرف
پیش از سمپاشی، دستگاه باید کالیبره شود تا مقدار محلول خروجی با سطح مورد نظر هماهنگ باشد. ابتدا بخشی از مخزن با آب تمیز پر شده، سپس مقدار محاسبهشده فنیتروتیون به مخزن افزوده شود و در ادامه ضمن همزدن، باقی آب اضافه گردد. محلول آمادهشده باید به شکل یکنواخت روی بخشهای مورد فعالیت آفت پاشیده شود.
به دلیل تماسی و گوارشی بودن فنیتروتیون، رسیدن محلول سم به محل حضور و تغذیه آفت اهمیت زیادی دارد. زمان سمپاشی نیز باید بر اساس شروع فعالیت و تراکم قابل مبارزه آفت انتخاب شود. بهخصوص در آفتی مانند کرم ساقهخوار برنج، زمان مبارزه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پس از نفوذ لارو به داخل ساقه، دسترسی مستقیم حشرهکش تماسی به آفت کاهش پیدا میکند. بنابراین کیفیت سمپاشی و انتخاب زمان مناسب، در کنار رعایت مقدار مصرف، از عوامل اصلی موفقیت کنترل هستند.
حجم کالا و کشور تولیدکننده
فنیتروتیون ۵۰ درصد EC توسط شرکت توسعه صنعت سم آذربایجان تولید میشود و کارخانه این شرکت در ارومیه قرار دارد؛ بنابراین این محصول تولید ایران است. محصول باید در بستهبندی اصلی، سالم و دارای برچسب مشخصات تهیه شود تا اطلاعات مربوط به ماده مؤثره، فرمولاسیون و سایر مشخصات محصول قابل بررسی باشد.
در صفحه رسمی فنیتروتیون شرکت توسعه صنعت سم آذربایجان، حجم بستهبندی محصول بهطور مشخص اعلام نشده است و در تصویر موجود نیز حجم ظرف به صورت خوانا قابل تشخیص نیست. به همین دلیل برای جلوگیری از درج اطلاعات غیرمستند، بهتر است حجم کالا در صفحه مزرعه زمرد دقیقاً مطابق حجم درجشده روی بستهبندی موجود در فروشگاه ثبت شود و از درج حجم حدسی خودداری گردد.
جمعبندی
فنیتروتیون ۵۰ درصد EC یک حشرهکش تماسی و گوارشی سریعالاثر از خانواده ارگانوفسفاتها است که با مهار آنزیم کولیناستراز، عملکرد طبیعی سیستم عصبی حشره را مختل میکند و در نهایت موجب فلج و مرگ آفت میشود. این حشرهکش در گروه مقاومت 1B قرار دارد و برای کنترل تعدادی از آفات مهم گندم، غلات، پسته، برنج، یونجه، بادمجان و نیشکر دارای کاربرد ثبتشده است.
کارایی مناسب فنیتروتیون زمانی به دست میآید که آفت هدف بهدرستی شناسایی شده، سمپاشی در زمان مناسب انجام شود و مقدار مصرف ثبتشده رعایت گردد. از آنجا که این محصول دارای مکانیسم اثر مشخص گروه 1B است، استفاده متوالی و بیرویه از آن یا سایر حشرهکشهای همین گروه مناسب نیست و باید در برنامه مدیریت مقاومت مورد توجه قرار گیرد. همچنین به دلیل ثبت نشدن دوره کارنس مشخص در اطلاعات رسمی این محصول، مصرف آن در نزدیکی زمان برداشت باید با توجه ویژه به آخرین دستورالعمل و برچسب معتبر محصول انجام شود.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.