کود اوره و کود آمونیوم سولفات از جمله کودهای مشتق شده از نیتروژن هستند که از آنها برای رشد محصولات کشاورزی و افزایش بهرهوری در کشاورزی مدرن استفاده میشود، اما ازآنجاییکه کود اوره و سولفات آمونیوم دارای تفاوتهایی از نظر عملکرد، نوع حلالیت و… هستند، در این مقاله سعی شده، تفاوت کود اوره و کود آمونیوم سولفات در اولویت بررسی باشد و پس از آن در خصوص کودهای مناسب در خصوص مواد زراعی اطلاعاتی بیان شود.
اما به طور خلاصه آنچه میتوان در خصوص تفاوت این دو کود گفت این است که کود اوره و کود آمونیوم سولفات در شکل و نحوه عملکرد دارای تفاوتهایی هستند، به این صورت که کودهای اوره به شکل کریستالهای دانه سفید هستند و این در حالی است که کودهای سولفات آمونیوم معمولاً به شکل پودرهای سفید در بازار وجود دارند و هر کشاورز میتواند وابسته به نوع محصول و خاک مزرعه خود از این دو کود بهمنظور غنیسازی و افزایش بهرهوری گیاهان استفاده کند.
کود اوره چیست و عملکرد آن چگونه است؟
کود اوره یکی از پرکاربردترین منابع نیتروژن در کشاورزی جهانی است که به دلیل محتوای بالای نیتروژن (۴۶٪) و قیمت مقرونبهصرفه آن نقش مهمی را در بهبود عملکرد محصول و حاصلخیزی خاک در کشاورزی مدرن دارد، اوره همان دیآمید اسیدکربنیک است که فرمول مولکولی آن بهصورت CH₄N₂O شناخته میشود، این ترکیب شامل دو گروه آمین (-NH₂) متصل به یک گروه کربونیل (C=O) است. از دیگر ویژگیهای این کود میتوان به غیرفرار بودن و حلالیت بسیار بالای آن اشاره کرد.
بهطورکلی کود اوره از طریق واکنش کنترلشده گاز آمونیاک (NH3) و دیاکسیدکربن (CO2) تحت شرایط دما و فشار خاص تولید میشود و پس از تبدیلشدن به قرصهای کوچک سفید میتواند مورداستفاده کشاورز قرار بگیرد؛ به این صورت که میتوان آن را به طور مستقیم به گیاه اضافه کرد و یا از مقداری آب استفاده کرد، پس از تماس این کود با خاک، اوره تحت هیدرولیز توسط آنزیم اورهآز قرار میگیرد و آن را به اشکال آمونیوم (NH4+) و نیترات (NO3-) تبدیل میکند که گیاهان بهراحتی برای رشد و تقویت آن را جذب کرده و از آن برای فتوسنتز یا کلروفیل سازی استفاده میکند.
کود سولفات آمونیوم چیست و چگونه عمل میکند؟
سولفات آمونیوم [(NH₄) ₂ SO₄] یکی از اولین و پرکاربردترین کودهای نیتروژنی محسوب میشود که در ابتدا، از آمونیاک آزاد شده در طول تولید گاز زغالسنگ یا از کک زغالسنگ مورداستفاده برای تولید فولاد تهیه میشد، اما امروز با پیشرفت علم این کود از طریق واکنش اسیدسولفوریک با آمونیاک گرم شده تولید میشود و پس از ایجاد کریستالهای خشک شده بهصورت بستهبندی در اختیار کشاورزان قرار میگیرد، ازآنجاییکه کود سولفات آمونیوم تنها 21 درصد نیتروژن دارد، ازاینروی اغلب کشاورزان سعی میکنند از این نوع کود برای گیاهانی که به گوگرد بیشتر برای رشد نیاز دارند نظیر کلم، گوجهفرنگی، کاهو و… استفاده نمایند، به این صورت که کود سولفات حتماً باید با آب مخلوط شود و پس از سمپاشی به گیاه اضافه شود. پس از افزودن کود سولفات آمونیوم میکروبها بهسرعت در فرایند نیتریفیکاسیون شروع به تبدیل آمونیوم به نیترات میکنند در این فرایند میکروبی اسید آزاد میشود، ازاینروی استفاده مداوم و پشتسرهم از این کود برای گیاهانی که به خاکهای اسیدی حساس هستند، پیشنهاد نمیشود. اما با تمام تفاصیل فوق گاهی میتوان با انتخاب یک کود استاندارد مانند کود ان پ کا ۲۰ ۲۰ ۲۰ مستر کد از آلودگی خاک و اسیدی شدن آن جلوگیری کرد، چراکه هر بسته از این کودها تمام مواد مغذی لازم برای رشد گیاه اعم از آهن، پتاس، فسفر و… را بهاندازه مشخص در خود جایدادهاند.
7 تفاوت اصلی کود اوره و کود سولفات آمونیوم
شناخت تفاوت کود اوره و کود آمونیوم سولفات از جمله موضوعات مهمی هستند که هر کشاورز باید قبل از آمادهسازی مزرعه یا زمین کشاورزی خود به آن آگاه باشد، زیرا شناخت انواع کودها و کاربرد آنها برابر است، با شناخت نیاز گیاه و افزایش محصول، ازاینروی شناخت شباهتها، تفاوتها، ویژگیها، نحوه کوددهی و… میتواند کمککننده باشد. پس باتوجهبه اهمیت این موضوع در این بخش از مقاله سایت مزرعه زمرد سعی شده تفاوتهای کود اوره و کود سولفات آمونیوم بررسی شود.
میزان نیتروژن و راندمان هزینه
یکی از مهمترین تفاوتهای کود اوره و کود سولفات آمونیوم در غلظت نیتروژن است، کود اوره حاوی ۴۶٪ نیتروژن است که آن را به یکی از غلیظترین کودهای جامد نیتروژن موجود در سراسر جهان تبدیل میکند. ازاینروی اغلب کشاورزان این کود را بهعنوان اصلیترین کود برای مزارع خود میدانند. تقاضای بیشتر این نوع کود سبب میشود کود اوره قیمت نسبتاً مقرونبهصرفهتری نسبت به سایر کودها از جمله سولفات آمونیوم داشته باشد. همچنین در انتها باید متذکر شد که کود سولفات آمونیوم تقریباً ۲۱٪ نیتروژن به همراه حدود ۲۴٪ گوگرد به شکل سولفات دارد. ازاینروی اگر از دیدگاه اقتصادی به این موضوع بیندیشیم باید بدانیم که کشاورز باید مقدار بیشتری از کود سولفات آمونیوم استفاده کنند تا به همان میزان نیتروژن تأمین شده توسط اوره دست یابد که موضوع ممکن است برای کشاورزانی که صرفاً به نیتروژن برای محصولات خود نیاز دارند، گزینه مقرون به صرفهای نباشد.
تأمین گوگرد و تغذیه محصول
یکی از بزرگترین مزایای کود سولفات آمونیوم، توانایی آن در تأمین گوگرد همراه با نیتروژن است. گوگرد بهعنوان یک ماده مغذی ضروری برای گیاه شناخته میشود، زیرا. این ماده نقش مهمی در تشکیل اسیدآمینه، سنتز پروتئین، فعالیت آنزیم، توسعه کلروفیل و کیفیت کلی محصول دارد. متأسفانه سیستمهای کشاورزی مدرن به دلیل کاهش رسوب گوگرد در جو، کشت فشرده و استفاده از کودهای بسیار خالص خاک را از وجود گوگرد محروم میکنند که این موضوع در درازمدت میتواند موجب اسیدی شدن خاک شود. اما باوجود تفاصیل فوق کود سولفات آمونیوم از جمله کودهایی است که برخلاف کود اوره، گوگرد را برای خاک فراهم میکند که میتواند بلافاصله جذب گیاه شود، ازاینروی کشاورزانی که محصولاتی نظیر کلزا، سیر و پیاز، خانواده کلم، حبوبات، انواع دانههای روغنی و… را کشت میکنند، بهتر است از کود سولفات آمونیوم استفاده کنند.
pH خاک و شرایط کاربرد
یکی دیگر از مهمترین تفاوتهای کود اوره و کود آمونیوم سولفات تأثیر آن بر شیمی خاک است. ازآنجاییکه نیتروژن آمونیوم از طریق نیتریفیکاسیون میکروبی به نیترات تبدیل میشود و یونهای هیدروژنی حاصل میتوانند بهتدریج pH خاک را کاهش دهند، اگرچه برای خاکهای قلیایی یا آهکی، اسیدی شدن متوسط میتواند دسترسی به مواد مغذی مانند فسفر، آهن، روی و منگنز را در نزدیکی منطقه ریشه بهبود ببخشد. اما استفاده مکرر این رویه میتواند PH خاک را تغییر دهد و رشد بسیاری از گیاهان را با اختلال مواجه کند، همچنین در کنار موارد فوق این نکته را نباید فراموش کرد که کود اوره نیز به علت مواد سازنده خود میتواند باعث اسیدی شدن خاک شود، بنابراین هیچ یک از کودها نباید به میزان طولانیمدت استفاده شوند.
خطر ازدستدادن و تبخیر نیتروژن
هدررفت نیتروژن یکی دیگر از عوامل اصلی است که باید هنگام مقایسه و تفاوت کود اوره و سولفات آمونیوم به آن توجه شود، بهطورکلی اوره در دسته کودهای سریع رها شونده قرار میگیرد. در صورتی از کود سولفات آمونیوم تحت عنوان کودهای کند رها شونده یاد میشود. ازاینروی میتوان نتیجه گرفت که تأثیر اوره بسیار سریعتر از سولفات آمونیوم است؛ بنابراین، این کود برای گیاهانی که نیاز به دریافت سریع نیتروژن دارند، مناسب است و سولفات آمونیوم یکی از کودهای کند رها شونده است که بهمرورزمان، نیاز نیتروژن گیاه را تأمین میکند. ازاینروی کود سولفات آمونیوم برای تأمین نیتروژن گیاهان در طول فصل مناسب است. باتوجهبه موارد فوق باید به این نکته اشاره کرد که احتمال تبخیر کود اوره نسبت به سولفات آمونیم بیشتر است که این موضوع میتواند خطر ازدستدادن و تبخیر نیتروژن در پی داشته باشد.
میزان حلالیت
کود اوره حلالیت بسیار بالایی دارد که جذب این کود را برای گیاهان آسان میکند و در مقابل کود سولفات آمونیوم حلالیت کمتری دارد که این موضوع میتواند کود سولفات آمونیوم را برای گیاهان مناطق گرمسیری مناسبتر کند.
نحوه استفاده از کودها
بهطورکلی یکی دیگر از اصلیترین تفاوت کود اوره و سولفات آمونیوم در نحوه استفاده آنها است، چراکه کود اوره معمولاً بهصورت جامد و مستقیم به گیاه اضافه میشود و این در حالی است که کود سولفات آمونیوم باید پس از سمپاشی و در هنگام اواخر زمستان یا بهار بهصورت محلولپاشی در مزارع استفاده شود، به این صورت که طبق پروتکل وابسته بهاندازه مزرعه مقداری کود سولفات آمونیوم با آب مخلوط شده و از طریق محلولپاشی به گیاه اضافه شود.
حجم استفاده
همانطور که پیشتر نیز اشاره شد، کود اوره از جمله کودهای مقرونبهصرفه شناخته میشود که اغلب کشاورزان از آن برای تقویت محصولات خود استفاده میکنند، اما یکی دیگر از مزایا و تفاوتهای کود اوره نسبت به سولفات آمونیوم میزان استفاده کمتر است. به بیان سادهتر میتوان گفت که کودهای اوره معمولاً نسبت به سولفات آمونیوم در حجم و مقادیر کمتری استفاده میشود که این موضوع کشاورزان را ترغیب میکند تا اگر محصول آنها به گوگرد نیاز ندارد از کود اوره استفاده کنند.
مقایسه درصد نیتروژن در اوره و سولفات آمونیوم
از دیگر تفاوت کود اوره و کود آمونیوم سولفات میتوان به میزان درصد نیتروژن در هر کود اشاره کرد، بهطورکلی سولفات آمونیوم (AMS) حاوی ۲۱٪ نیتروژن و ۲۴٪ گوگرد (S) است و در مقابل کود اوره دارای ٪46 نیتروژن است. ازاینروی میتوان نتیجه گرفت که کودهای اوره معمولاً برای خاکهای فقیر از نظر نیتروژن گزینه مناسبی هستند، ضمن اینکه حلالیت بالای کود اوره نیز سبب میشود تا گیاهانی نظیر گندم، ذرت، حبوبات و… که نیاز به نیتروژن بیشتری دارند، از میزان نیتروژن این کود بهرهمند شوند.
مقایسه تاثیر اوره و سولفات آمونیوم بر اسیدیته خاک
از دیگر تفاوت کود اوره و کود آمونیوم سولفات میتوان به تأثیر آنها بر سطح اسیدیته خاک اشاره کرد، بهطورکلی کود اوره به علت وفور گوگرد در خود برای خاکهایی اسیدی گزینه مناسب و مقرون به صرفهای هستند؛ چراکه گوگرد موجود در این کود میتواند نقش مؤثری را در سنتز پروتئین در گیاه و تولید کلروفیل داشته باشد. در مقابل کودهای سولفات آمونیوم PH خاک را افزایش میدهند که این موضوع میتواند برای گیاهانی که در خاک قلیایی رشد میکنند، گزینه مناسبی باشد. اما با تمام تفاصیل فوق میزان شوری خاک منطقه و نوع گیاه نیز از دیگر عواملی هستند که باید در هنگام انتخاب نوع کود به آن توجه شود و باتوجهبه اهمیت این موضوع بهتر است قبل از استفاده از هر نوع کود حاوی نیتروژن یا ازت نیاز گیاه در نظر گرفته شود، بهطورکلی کود ان پ کا ۲۰۲۰۲۰ زرپاش شیمی از جمله کودهایی محسوب میشود که به علت داشتن مواد مغذی و حلالیت بالا میتواند نقش مؤثری را در افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشها و افزایش بهرهوری آن داشته باشد.
کدام کود برای محصولات باغی در تابستان مناسبتر است؟
بهطورکلی کود سولفات آمونیوم و کود اوره هر دو نوع مشروط بر استفاده صحیح میتوانند موجب افزایش سبزینگی و تقویت گیاهان باغی شوند، اما باتوجهبه اینکه میزان بالای مصرف کود اوره میتواند موجب مسمومیت گیاه و اسیدی شدن خاک شود، لذا بهتر است از مکملهایی نظیر اسید آمینه لیکومان بهمنظور رشد و تقویت گیاه استفاده شود، چراکه این دسته از کودها به علت میزان استاندارد مواد مغذی و اسیدآمینههای آزاد قادر هستند از طریق ریشه جذب شوند و در نهایت موجب افزایش فعالیت سلولی، بهبود فرایند فتوسنتز و… شوند.
کدام کود برای محصولات زراعی در تابستان مناسبتر است؟
اگرچه که کود نیتروژن بهعنوان اساسیترین ماده مغذی برای رشد گیاهان زراعی محسوب میشود، اما وجود برخی مواد مغذی نظیر کود ان پ کا ۴۳ ۳ ۱۲ مسترکد میتواند نقش مؤثری در افزایش بهرهوری و رشد گیاه داشته باشد، چراکه این دسته از کودها دارای نسبت مشخصی از مواد مغذی نظیر ازت، فسفر و پتاس هستند که میتواند تمامی نیازهای گیاه را در مراحل باردهی فراهم کند.
جمعبندی
همانطور که در ابتدا این مقاله نیز اشاره شد، کود اوره و کود سولفات آمونیوم هر دو از جمله منابع ارزشمند نیتروژن هستند، اما آنچه نقش مؤثری را در شناخت تفاوت کود اوره و کود آمونیوم سولفات و انتخاب صحیح این دو نوع کود در شرایط اضطرار ایفا میکند، شرایط خاک، نیازهای محصول و عوامل اقتصادی است، ازاینروی میتوان به این موضوع پی برد که هر دو کود در زمان و شرایط مناسب برای گیاه مناسب هستند و میتوان از آنها برای مغذی شدن خاک و افزایش بهرهوری گیاه استفاده کرد.
سوالات متداول
کدام کود مقرونبهصرفهتر است؟
بهطورکلی کود اوره که از نظر شیمیایی بهعنوان کاربامید نیز شناخته میشود؛ به دلیل محتوای نیتروژن بالاتر و حجم کاربردی کمتر، معمولاً برای زمینهای کشاورزی بزرگ و مزارع گزینهای مقرونبهصرفه و مناسبی شناخته میشود.
کدام کود برای محصولاتی که مستعد شستشو شدن هستند بهتر است؟
ازآنجاییکه صیفیجات بیشتر مستعد خاک شوری یا شستشو هستند، لذا کود سولفات آمونیوم گزینه مناسبتری برای این دسته از محصولات برشمرده میشود.
کدام کود برای محصولاتی که نیاز به تأمین سریع نیتروژن دارند بهتر است؟
ازآنجاییکه برخی از محصولات نظیر مرکبات، ذرت، کلزا و… نیاز به جذب سریع گوگرد و نیتروژن دارند، لذا کود اوره میتواند یک مکمل حیاتی برای رشد و تقویت آنها باشد.
کدام کود برای خاکهای اسیدی بهتر است؟
بهطورکلی نوع گیاه میتواند تعیینکننده کود باشد، اگر گیاه در خاک اسیدی رشد بهتری دارد، کود اوره به علت حلالیت بالا، دسترسی بیشتر برای خاکهای اسیدی مناسبتر است. اما اگر میزان اسیدیته خاک برای گیاه مضر است، سولفات آمونیوم برای این دسته از خاکها گزینه بهتری هستند.
بدون دیدگاه